(TN&MT) - Rác thải nông thôn đang gây nhức nhối nhiều vùng quê, nhưng nhiều thôn, xã của huyện Ninh Giang (Hải Dương) đã giải quyết được “vấn nạn” này bằng cách tận dụng bãi chôn lấp rác để trồng cây. Điều này không chỉ giúp các xã có thể tiếp tục khai thác quỹ đất đã sử dụng để xây dựng bãi rác mà còn góp phần thiết thực bảo vệ môi trường.

Trước đây, những bãi chôn lấp rác ở xã Tân Hương, huyện Ninh Giang  luôn trong tình trạng ô nhiễm nặng, bốc mùi nồng nặc… nhưng chỉ vài năm trở lại đây, đã trở thành một vườn keo tươi tốt, hứa hẹn mang lại giá trị kinh tế cao.

Cũng như nhiều xã trên địa bàn huyện Ninh Giang, xử lý rác thải luôn ở xã Tân Hưng là vấn đề nan giải và khó khăn, bởi nó ảnh hưởng trực tiếp tới môi trường sống, nhất là khi lượng rác thải sinh hoạt ngày càng tăng cao. Năm 2007, xã Tân Hưng đã quy hoạch bãi chôn lấp rác tập trung nhưng chỉ sau một thời gian ngắn bãi rác này đã đầy. Vấn đề đặt ra là nếu xây dựng bãi rác mới trong khi bãi rác cũ chưa được xử lý triệt để, thì nguy cơ gây ô nhiễm môi trường rất cao, đặc biệt là môi trường đất. Sau nhiều lần bàn bạc, đưa ra phương án, năm 2012, xã quyết định xây dựng bãi rác mới với kinh phí gần 1 tỷ đồng và cho san lấp bãi rác cũ để trồng cây.

Bãi rác cũ của xã có diện tích gần 500m2 được xử lý bằng men vi sinh, sau đó phủ lớp cát dày 70 cm và đổ đất dày 1,5 m. Việc lựa chọn cây trồng cũng được tính toán kỹ lưỡng vì đây là diện tích đất đặc thù, không phải loại cây nào cũng phù hợp. Sau khi cân nhắc, xã nhất trí trồng đồng loạt cây keo và giao cho 1 người dân chăm nom, bảo vệ.

Bãi rác xã Tân Hưng nay trở thành vườn keo xanh tốt

Đến nay, trên nền bãi rác đã có trên 1.000 cây keo đang sinh trưởng và phát triển tốt. Đồng thời để ngăn bụi và giảm thiểu ô nhiễm, tại bãi rác mới, xã cũng cho trồng keo xung quanh. Nhiều người dân xã Tân Hưng, chia sẻ với phóng viên Báo Điện tử Tài nguyên & Môi trường: Mặc dù bãi rác được xây dựng cách xa khu dân cư nhưng gần đó có đường đi tắt thuận tiện ra các trục đường chính nên người dân hay qua lại. Từ khi xã cho trồng keo quanh bãi rác mới, phủ kín bãi rác cũ, khu vực này không còn ngột ngạt như trước, không khí trong lành hơn.

Trong khi đó, để phủ xanh bãi rác, xã Đông Xuyên chọn vải, xà cừ để "phủ xanh" bãi chôn lấp rác. Từ năm 2010, xã xây dựng ở mỗi thôn một bãi chôn lấp rác riêng, theo đúng các tiêu chuẩn quy định. Ngay từ đầu khi quy hoạch bãi rác, xã có chủ trương lấp đất trồng cây nên cứ khoảng 200m2 rác được lấp đầy, xã lại giao cho các thôn tổ chức lấp đất, san phẳng, trồng thêm cây mới. Hiện tại, xã đã trồng được 200 cây bạch đàn xen với 25 cây vải.

 Khác với trước đây rác thải sinh hoạt người dân xã Đông Xuyên cứ tiện đâu vứt đấy nên xuất hiện nhiều bãi rác tự phát vừa phản cảm vừa ảnh hưởng tới môi trường. Từ khi, xã tuyên truyền, vận động và thành lập tổ thu gom rác thải, tình trạng trên không còn xảy ra. Việc san lấp bãi rác để trồng cây được người dân hưởng ứng nhiệt tình. Kinh phí thực hiện mô hình này, người dân đều tự nguyện đóng góp. Còn việc chăm sóc cây do các đoàn thể chịu trách nhiệm. Nhiều hộ gia đình còn chủ động mang cây của nhà ra trồng. Để bảo đảm đất không bị ô nhiễm sau khi san lấp, các tổ thu gom rác phải xử lý mỗi loại bằng phương pháp riêng. Ngoài trồng bạch đàn, còn trồng xen vải nhằm tạo tán để hạn chế phát sinh ô nhiễm khi thời tiết nắng nóng.

Với nhiều cách làm hạn chế tác hại bãi rác thải, thôn Văn Diệm, xã Hưng đã từ lâu, áp dụng giải pháp san lấp bãi rác để trồng cây. Vì vậy, bãi rác có diện tích 5.000 m2 thì hơn 3.000 m2 được san phẳng trồng bầu, bí, chuối, thanh long... Khác với các nơi khác, thôn giao khoán cho 2 hộ canh tác trên diện tích bãi rác đã san lấp sử dụng với thời gian từ 5 - 7 năm. Đổi lại, các hộ tự chi trả kinh phí san lấp. Rác thải được tập kết thường bốc mùi hôi thối, ảnh hưởng đến người dân xung quanh. Việc trồng cây giúp cải thiện đáng kể môi trường xung quanh, đồng thời tạo thêm thu nhập cho người dân. Vì trồng cây ngắn ngày để sử dụng trong bữa ăn hằng ngày, nên các hộ được giao thường xuyên quán triệt người dân phải xử lý rác thô theo đúng quy trình, sau đó dùng một lớp cát dày ngăn cách giữa phần rác đã qua xử lý với phần đất ở trên, bảo đảm trong mọi điều kiện đất không bị lẫn vào phần rác ở phía dưới.

Theo cán bộ chuyên môn của phòng TN&MT huyện Ninh Giang, việc tận dụng bãi chôn lấp rác thải để trồng cây là cách làm hiệu quả nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trường tại điểm tập kết rác. Để đạt hiệu quả cao bảo vệ môi trường, kinh tế…Phòng TN&MT đã tích cực tham mưu cho các xã cũng lựa chọn cây trồng phù hợp bởi nguồn đất ở khu vực này rất dễ bị ô nhiễm. Những cây lấy gỗ như xà cừ, bạch đàn thích hợp với mọi loại đất trồng cần được nhân rộng. Đối với các xã trồng cây ăn quả, cây ngắn ngày Phòng TN&MT thường xuyên kết hợp xã kiểm soát chặt chẽ việc điều chỉnh lượng đất, cát phù hợp để bảo đảm nguồn đất không bị ô nhiễm trong quá trình trồng và chăm sóc cây.

Bài & ảnh: Kiên Cường