(TN&MT) - Vừa qua, Báo điện tử Tài nguyên & Môi trường liên tục nhận được phản ánh của người dân thị trấn Lam Sơn, huyện Thọ Xuân (Thanh Hóa) về việc Công ty CP mía đường Lam Sơn xả nước thải sản xuất chưa qua xử lý ra cánh đồng thôn Đoàn Kết và khói bụi đen khịt xả ra từ ống khói của Nhà máy đường số 2, không những gây ô nhiễm môi trường mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất của bà con.

Theo sự chỉ dẫn của người dân, không khó để chúng tôi tìm ra cống nước thải này. Vòng qua cổng Nhà máy đường rổi thẳng ra sân bóng và bãi tha ma thôn Đoàn Kết xuyên qua cánh đồng mía chúng tôi được mục sở thị về những gì người dân nơi đây phải gánh chịu.

Ông khói có màu đen xả ra từ Nhà máy đường số 2

Cống nước thải này lộ thiên, chảy qua các khu dân cư thị trấn Lam Sơn và xuyên suốt cả một cánh đồng rộng lớn rồi đổ thẳng ra sông Chu. Tại thời điểm PV tác nghiệp, nguồn nước thải này có màu đen kịt, mùi mật mía bốc lên nồng nặc, đủ các loại rác thải từ túi ny lông, hộp xốp… đến xác chết động vật có những đoạn cống tắc nghẽn vì rác, mùn mía lẫn trong dòng nước ồ ạt chảy ra môi trường, mặc dù cống nước thải này rộng 1,2 – 1,5 m và sâu trên 0,6 m, có những đoạn sâu đến 2 mét. Nhiều đoạn, gờ đen của mương dẫn vẫn in đậm trên thành mương còn đó và dòng nước chảy rất xiết chứng tỏ lượng nước được xả vào cống này là vô cùng lớn.

Dòng nước đen kịt đang bị rác thải làm ứ đọng

Bà Lê Thị L, ở xóm Nhà thờ, thôn Đoàn Kết bức xúc cho biết: Trước kia, bà con gọi kênh này là Hón dùng để tưới cho đồng ruộng, nhưng mấy năm nay mới được “ nắn dòng” để làm mương chảy nước thải. Mương này chảy cắt ngang qua qua khu dân cư của Thị trấn Lam Sơn, chảy ra ruộng mía và đổ trực tiếp ra sông Chu. Cũng theo bà L, nước này không chỉ nóng mà còn rất bẩn, nước chảy thì thôi còn nếu chẳng đọng lại đâu đó ít ngày thì mùi còn bốc lên nồng nặc hơn rất nhiều. Cứ mỗi khi đến vụ ép là cá, tôm, thủy sinh ở các kênh mương, sông lại chết trắng. Riêng lúa 2 vụ gần đây không bị thiệt hại vì hợp tác xã không hợp đồng với công ty để lấy thứ nước này tưới nữa, trước kia năm nào lúa của người dân cũng bị chết héo không thể thu hoạch được, nhẹ thì vài ha, nặng có khi cả chục ha mất trắng.

Chỉ tay về phía ống khói của Nhà máy đường số 2, ông Mai Văn X nói: Không những nguồn nước của thôn Đoàn Kết ô nhiễm, mà cả Thị trấn này còn hít phải lượng khói đen khịt đang xả ra từ ông khói kia. Có những hôm không chỉ khói đen tuôn xả mà bụi bẩn còn bay tứ tung lắng đọng vào nhà dân, hoa màu. Người già như chúng tôi khó thở lắm.

Dòng nước đen này phải chăng do người dân xả?

Theo cán bộ Phòng Môi trường, Công ty CP Mía đường Lam Sơn có 2 Nhà máy: Nhà máy đường số 1 và Nhà máy đường số 2. Hiện tại Nhà máy đường số 1 đang tạm dừng sản xuất, còn Nhà máy đường số 2 có công suất thiết kế ép 8.000 tấn mía/ngày, nếu quy đổi một tấn mía cần 0,75 m³ nước thì mỗi ngày Nhà máy cần khoảng 6.000 m³ nước. Công ty cũng đã được UBND tỉnh Thanh Hóa cấp Giấy phép xả nước thải vào nguồn nước số 470/GP– UBND ngày 17/12/2014. Theo đó, Công ty CP Mía đường Lam Sơn được xả nước thải qua 3 cửa. Trong đó, cửa xả số 1 là nước thải từ hồ sinh học sau khi xử lý đạt quy chuẩn cho phép lưu lượng 4.500 m³/ngày đêm, được tuần hoàn tái sử dụng 80%, còn lại 20% với lưu lượng là 900 m³/ngày đêm với thời gian xả nước thải từ ngày 01/10 đến ngày 10/11 hàng năm. Cửa xả 2 và 3 là nước làm mát và nước thải sinh hoạt có lưu lượng 3.028 m3/ngày đêm với thời gian từ 15/11 đến tháng 5 năm sau (liên tục trong vụ sản xuất).

Dòng nước đen này phải chăng do người dân xả?

Rõ ràng, cửa xả số 2 ra thôn Đoàn Kết chỉ được phép xả nước làm mát và nước sinh hoạt nhưng theo phản ánh của người dân thì Công ty CP Mía đường Lam Sơn "mập mờ đánh lận trắng đen" lợi dụng đường xả này để xả nước thải sản xuất chưa qua xử lý ra ngoài môi trường?.

Trao đổi về vấn đề này, ông Nguyễn Xuân Phương, Cán bộ Phòng Môi trường Công ty CP mía đường Lam Sơn cho biết: "Cống xả thải ra thôn Đoàn Kết hay còn gọi là cửa xả số 2 là nước làm mát và nước thải sinh hoạt của nhà máy được chảy chung với hệ thống thoát nước của thị trấn Lam Sơn. Vì vậy nguồn nước đen kịt chảy ra mương thôn Đoàn Kết có thể do nước sinh hoạt của bà con chứ không phải nước từ Nhà máy chảy ra, nhiều hộ chăn nuôi rửa chuồng trại xả ra?. Nhưng thi thoảng Nhà máy vệ sinh thì cũng có hiện tượng đó xảy ra!. Nước sản xuất chúng tôi gom về các hồ sinh học để xử lý. Còn việc người dân phản ánh khói bụi đen từ ống khói Nhà máy thi thoảng cũng có xảy ra, có hôm không chỉ khói đen mà cả bụi nữa, nhưng chúng tôi đã khắc phục".

Gờ đen của dòng nước còn đọng lại trên thành mương chứng tỏ lượng nước xả rất lớn

Để làm rõ nguyên nhân nguồn nước đen kịt bốc mùi “mật mía” ra mương chảy thôn Đoàn Kết và khói bụi bay tứ tung tại Thị trấn Lam Sơn. Rất mong các cơ quan chức năng tỉnh Thanh Hóa cần sớm vào cuộc xác minh, kiểm tra, làm rõ nguyên nhân để người dân không còn phải chịu cảnh có ruộng mà không có nước sản xuất và phải chịu hít khói bụi ô nhiễm, đồng thời cũng để cho Nhà máy yên tâm sản xuất.

Bài & ảnh: Tuyết Trang